• główna
• kontakt
• mapa strony
• FAQ
• newsletter

Mija 10 rocznica powodzi określanej często powodzią tysiąclecia. 12 lipca 1997 r. wody Odry, które wcześniej zatopiły Racibórz i Opole wdarły się do Wrocławia gdzie spowodowały szczególnie wysokie straty. WWF Polska ostrzega, ze choć ówczesne systemy zabezpieczenia przeciwpowodziowego zawiodły, niewiele zmieniło się w aktualnym sposobie ich planowania. Wśród urzędników decydujących o wydatkach na ochronę przed powodzią nadal pokutuje błędne przekonanie, ze budowle techniczne i regulacja rzeki mogą powstrzymać powódź. Może mieć to dramatyczne konsekwencje w przypadku kolejnego wezbrania wielkiej wody.

Przebieg i skutki powodzi z 1997 roku w dorzeczu Odry pokazały dobitnie, jak pilna jest potrzeba modernizacji istniejącego systemu ochrony przed wystąpieniem wód rzeki. Podczas wylewu Odry, spowodowanego kilkudniowymi, bardzo intensywnymi opadami deszczu, zawiódł zarówno system przepływu informacji, ostrzegania i obrony przed żywiołem, jak i same urządzenia hydrotechniczne. Fakt ten potwierdzono m.in. w  przygotowanej po powodzi ekspertyzie  opracowanej dla Sejmowej Komisji Ochrony środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

W ciągu 10 lat od 1997 r. znacznie  poprawiono system monitoringu i prognozowania  powodzi na poziomie całego kraju. Trwają tez prace nad tworzeniem lokalnych systemów ostrzeżeń, które na poziomie gminy czy powiatu w najskuteczniejszy i najszybszy sposób mogłyby przekazywać informacje do samych mieszkańców. 

Nie zmieniła się jednak irracjonalna wiara urzędników w skuteczność stosowania samych rozwiązań technicznych do zabezpieczeń przeciwpowodziowych. Pomimo bolesnych doświadczeń z 1997 r., wśród osób i instytucji odpowiedzialnych za ochronę przed powodziowa w dalszym ciągu panuje przekonanie, ze moderniza­cja obwałowań oraz budowa zbiorników, kanałów ulgi i innych urządzeń to wystarczające zabezpieczenie przed wylewami rzek. W projektach ochrony przeciwpowodziowej dominują działania techniczne i niemal zupełnie pomija się potrzebę odtwarzania przestrzeni zalewowej umożliwiającej bezpieczne rozlanie się nadmiaru wody w dolinie rzeki. Wały zniszczone podczas powodzi w 1997 r. na Odrze odbudowane zostały w tych samych miejscach. Stało się tak nawet w przypadkach, kiedy istniała możliwość odsunięcia ich od rzeki. Do dnia dzisiejszego nad Odra w żadnym miejscu nie przeprowadzono znaczącego odsunięcia obwałowań i odzyskania naturalnych terenów retencyjnych.

Równocześnie podejmowane są decyzje, które mogą prowadzić do kolejnych tragedii. Brak jasno sprecyzowanych przepisów dotyczących rozwoju budownictwa na terenach zagrożonych powodzią skutkuje dalszym wydawaniem zezwoleń na budowę domów, a nawet całych osiedli mieszkaniowych na terenach zagrożonych powodzią! Przykładem może być najbardziej dotknięte powodzią 1997 roku osiedle Wrocławia - Kozanów - gdzie do dzisiaj buduje się nowe domy.

WWF ostrzega także, ze regulacje, prostowanie oraz kanalizowanie drobnych cieków i większych rzek powodują efekt przyspieszonego spływu wody i zwiększają niebezpieczeństwo powodzi na niżej położonych terenach. Takie prace prowadza często do degradacji przyrodniczych wartości rzek. Nie rozwiązują problemu powodzi, a jedynie przenoszą go dalej.

Zmniejszanie powierzchni naturalnych obszarów zalewowych rzek poprzez ich regulacje, chaotyczne zagospodarowywanie i zabudowę dolin rzecznych jest jedna z najważniejszych przyczyn strat ekonomicznych i tragedii ludzkich w przypadku wylewów rzek - mówi Piotr Nieznański, kierownik projektu Odra w WWF Polska.

Rzeki potrzebują w swoich dolinach przestrzeni, w której mogłyby się swobodnie rozlewać. Zatrzymywanie nadmiaru wody w obszarze doliny i spowolnienie jej spływu to skuteczny sposób walki z gwałtownymi powodziami. Przekonali się o tym m.in. nasi zachodni sąsiedzi, którzy prowadzą właśnie projekt odtwarzania naturalnej przestrzeni zalewowej Renu, który został wcześniej silnie uregulowany.

Narzędziem pomocnym przy wdrożeniu tych praktycznych rozwiązań w życie jest opracowany przez WWF Atlas obszarów  zalewowych Odry. Umożliwia on miedzy innymi wyznaczenie wzdłuż całego biegu Odry takich miejsc, gdzie wody powodziowe mogłyby rozlewać się bezpiecznie, zmniejszając ryzyko wystąpienia strat w miejscowościach niżej położonych.

Nad Odra wciąż istnieje szansa na przeznaczenie części rozległych terenów nadrzecznych na potrzeby przechwytywania wielkich wód  zapewnia Nieznański.  Tereny te wskazaliśmy w naszych opracowaniach, jednak dotychczas brakuje politycznej woli do wdrażania takich rozwiązań. Politycy bardziej wierzą w skuteczność wyższych wałów niż w możliwość hamowania  powodzi przez naturalne rozlewiska. Mamy nadzieje, ze w końcu uda się nam ich przekonać, ze warto pozostawić rzekom niezagospodarowana przestrzeń.

Więcej nt. akcji przeciwpowodziowej WWF: http://www.wwf.pl/powodz/

Więcej informacji: Piotr Nieznański,

kierownik projektu Odra, WWF Polska,

tel. (71) 784 57 98,
kom. 601 817 060,

email: pnieznanski@wwf.pl***

Informacje na temat aktualnych działań WWF Polska nad Odra:

WWF Polska pracuje obecnie m.in. nad reaktywacja obszaru zalewowego  o powierzchni około 650 ha w dolinie Odry. To działanie łączy ochronę przyrody z ochrona przed powodzią. Na terenie, gdzie według przyrodników istnieją dogodne warunki do rewitalizacji lasów łęgowych, WWF planuje wspólnie z Dolnśląskim Zarządem Melioracji i Urzadzeń Wodnych oraz RZGW we Wrocławiu odsunąć obwałowanie od rzeki i przywrócić Odrze naturalną przestrzeń zalewową na tym obszarze. Nowe obwałowanie ma skuteczniej chronić pobliskie miejscowości a odzyskane ponad 600 ha terenow zalewowych przyczyni sie do redukcji zagrożenia powodzią niżej położonych obszarów. WWF Polska wspólnie z RZGW Wrocław realizuje rownież projekt "Bezpieczna Gmina nad Odra", w ramach którego przygotowywane są dokładne mapy obszarów zagrożenia powodziowego dla gmin nadodrzańskich w województwie dolnoślaskim. Materialy te wraz z informacjami o przyrodniczych i retencyjnych funkcjach obszarów zalewowych zostaną bezpłatnie przekazane Urzedom Gmin. W ich gestii pozostanie decyzja, czy materiały te zostaną użyte do wprowadzenia zmian w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. 

źródło: wwf