• główna
• kontakt
• mapa strony
• FAQ
• newsletter

RASY OWIEC

Podstawową rasą owiec australijskich są merynosy, stanowiące około 75 % populacji owiec. Kolejną rasę stanowią owce krzyżowe (głównie merynosy i border leicester), które używane są do produkcji wysokiej jakości doskonałej jagnięciny (jagnię na mięso) poprzez kojarzenie owiec z baranami rasy brytyjskiej krótkiej wełny. Dziewięć procent to, wywodzące się z merynosów, podwójne rasy i repliki, rozwinięte w strefach wysokich opadów dla produkcji wełny z bardziej dopuszczalnej tuszy niż czyste merynosy. Równowagą stada są owce rasy brytyjskiej: rasy długiej wełny używane do wyhodowania doskonałych matek jagnięcych (głównie Border Leicester, jak również Romney Marsh i Cheviots) oraz rasy wełny krótkiej używane do produkowania doskonałej jagnięciny (Poll Dorset, Dorset Horn, Suffolk, Południowo-dolny, Południowy Suffolk).

ROZWÓJ AUSTRALIJSKICH MERYNOSÓW

Australijskie merynosy są rozpoznawane na całym świecie za ich zdolność do produkowania czystej, białej wełny, która jest miękka i cienka, choć mocna. Żadna inna rasa nie może dorównać miękkości i doskonałości futerku australijskich merynosów. Wiele odmian zostało rozwiniętych w obrębie owiec tego gatunku, a zwłaszcza odmiana Peppina ( rozwinięta w roku 1860 przez braci Peppino w dzielnicy Riverina w Nowo Południowej Walii) i odmiana południowo-australijska ( rozwinięta podobnie do odmiany braci Peppino, z większym naciskiem na większy rozmiar ciała i mocniejszą wełnę).

Bracia Peppino początkowo wybrali 200 najlepszych z 6000 owiec z ich własności, aby rozpocząć swój program hodowlany. Zostały one skrzyżowane z baranami Rambouillet ze Stanów Zjednoczonych, które produkowały potomstwo wyróżniające się wysoką produkcją średniej jakości wełny. Barany merynosowe z Niemiec, Vermonty ze Stanów Zjednoczonych i Lincolny z Anglii zostały także użyte przez braci Peppino w rozwijaniu ich odmiany owiec. Podobne działania miały miejsce w obrębie Australii, ale były dostosowane do lokalnych warunków środowiskowych. Na przykład strefy wysokich opadów były lepsze dla owiec ras Lincoln i merynos, gdzie w południowej Australii angielskie owce rasy wełny długiej były używane do produkcji większych i silniejszych owiec zdolnych do znoszenia gorących, suchych, pasterskich warunków.

Istnieją cztery typy merynosów w Australii. Pierwsza, " super fine", daje bardzo cienką wełnę (o średnicy włókna 18 lub mniej), druga to cienka wełna (o średnicy włókna 19), wełna średnia (o średnicy 20-22) oraz mocna wełna (o średnicy 23-25). Czynniki klimatyczne, geograficzne oraz zarządzanie decydują o rozmieszczeniu ich w obrębie Australii. Ogólnie rzecz ujmując, owce o wełnie cienkiej rozwijają się lepiej w chłodniejszych obszarach, gdzie karmienie jest rzadkie, a postępowanie z owcami jest intensywne. Owce o mocnej wełnie rozwijają się lepiej w ostrych i gorących strefach o niskich opadach, gdzie posiadłości są ogromne, a postępowanie mniej intensywne.

Nowo Południowa Walia posiada wiele znakomitych stref do hodowania owiec, od chłodniejszych południowych do północnych płaskowyżów doskonałych dla owiec o bardzo cienkiej wełnie, aż do umiarkowanych, śródlądowych pasterskich obszarów idealnych dla owiec o mocnej wełnie. Zachodnia Australia produkuje wełnę o średniej skali grubości, gdzie większość jej produkcji zawiera się w bardziej umiarkowanych pasterskich obszarach stanu południowo-zachodniego. Natomiast trudniejsze warunki w regionach Australii południowej i Queensland sprzyjają produkcji wełny mocnej. Podobnie do Nowo Południowej Walii, Wiktoria produkuje szerokiej gamy typy wełny. Natomiast produkcja Tasmanii idzie w kierunku cieńszej wełny.

Cały czas trwa proces rozwoju merynosów, a wełna merynosów staje się coraz cieńszą, dzięki selektywnej hodowli owiec o wełnie wysokiej jakości. Zgodnie z danymi przedstawionymi przez Australian Wool Exchange Ltd, odsetek wełny oferowanej do przetargu o grubości mniej niż 19 mikronów wzrósł z 10,5 % w latach 1993-1994 do 19,6 % w latach 2000-2001.

PRZEGLĄD HISTORYCZNY

Do roku 1820 liczba owiec w Australii osiągnęła w przybliżeniu 120 000 i składała się głównie z owiec hodowanych na mięso z Przylądka Dobrej Nadziei, Indii, Anglii i Irlandii i ich wynikłych krzyżówek. Na tym etapie jedynie około 30 owiec rasy merynos zostało zaimportowanych do Australii. Jednakże, import około 5000 owiec merynosa w latach dwudziestych XIX wieku i ich krzyżowanie z lokalnymi stadami owiec zbudowało grunt pod australijski przemysł wełniany.

W ciągu następnych trzydziestu lat przemysł pasterski rozszerzył się na kolejne krainy niedaleko Sydney i na Blue Mountains w Nowo Południowej Walii, i dalej na dzielnice takie jak Port Phillip i Portland Bay w dzisiejszej Wiktorii. Import owiec wzrastał wraz z popytem na mięso i wełnę owczą w Australii jak i Wielkiej Brytanii.

W roku 1840 import owiec do Kolonii Nowo Południowej Walii osiągnął 20 000, a w 1848 eksport osiągnął 90 000. W tym samym roku 5657 ton wełny, szacowanej na wartość 683 623 funtów zostało eksportowane do Wielkiej Brytanii z Nowo Południowej Walii, która w tym czasie zawierała tereny Queensland i Wiktorii. Przed końcem 1850 roku liczba owiec w Australii wzrosła do 16 milionów, lub do 39 owiec na jednego człowieka populacji. Porównując to z dniem dzisiejszym, na jednego człowieka przypada 6 sztuk owiec.

Liczba owiec wzrosła o kolejne 25 % w latach pięćdziesiątych XIX wieku osiągając liczbę 20,1 miliona w roku 1860. W roku 1852 Kolonia Wiktorii posiadała 6,5 miliona owiec i eksportowała 9112 ton wełny o szacowanej wartości 1 062 787 funtów. W późniejszej połowie dziewiętnastego wieku producenci wełny wzięli sprawy w swoje ręce. Liczba owiec diametralnie wzrosła z 20,1 miliona w 1860 roku do ponad 106 milionów w roku 1892 (wykres S 16.2). W tym samym czasie produkcja wełny wzrosła prawie dziesięciokrotnie z 26 753 do 289 380 ton wraz z wagą futerka w miarę rozwoju ulepszonych odmian owiec.

S 16.2 OWCE I JAGNIĘTA (a) Dane na rok 2001 są wstępne.Źródła: Rolnictwo, Australia (7113,0) – ostatnie dane, ABS dane na prośbę, Agricultural Commodity Collections – dane historyczne.

Problemy klimatyczne i ekonomiczne osiągnęły swój szczytowy poziom w czasie depresji w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku i przedłużyły się w czasie suszy w latach 1895-1904. Zainfekowało to poważnie produkcję wełny w końcu XIX wieku. Liczba owiec spadła z 106 milionów w roku 1892 do 54 milionów w 1903 roku – spadek o 49 %. Susze nadal niszczyły przemysł pasterski we wczesnej fazie XX wieku i powodowały znaczące spadki w liczbie owiec. Producenci wełny odetchnęli, gdy w czasie I wojny światowej cała australijska wełna została zakupiona przez rząd brytyjski za 55 % wartości sprzed wojny. Dwie dekady musiały minąć, aby liczba owiec wróciła do poziomu z roku 1892. W roku 1962 liczba owiec wzrosła jeszcze raz do 100 milionów. Do połowy lat dwudziestych Wielka Brytania nabyła około 50 % australijskiej wełny eksportowej, sięgając do 30 % przedwojennej wartości, z wełną stanowiącą ¾ całego dochodu z eksportu (co zawierało żywe bydło i owce, mięso, wełnę i skórę). W późniejszych latach dwudziestych 103 miliony sztuk owiec w Australii produkowały 440 000 ton wełny i stanowiły 17 % światowej liczby owiec. W tym czasie Australia wytwarzała tylko połowę wełny merynosowej na świecie. W latach trzydziestych eksport wełny, w przybliżeniu, w 30 % składał się z całkowitej wartości eksportu Australii, przynosząc zysk 46,9 milionów funtów w latach 1937-1938. Po wybuchu II wojny światowej popyt na wełnę w Wielkiej Brytanii znacznie wzrósł. Rządy Australii i Wielkiej Brytanii przystąpiły do kontraktów na zakup produktów australijskich w tym wełny, baraniny i jagnięciny po uzgodnionych cenach. W 1939 roku rządy Wielkiej Brytanii i Australii uzgodniły, że Wielka Brytania wejdzie w posiadanie australijskiej strzyży wełny na czas wojny i na jeden sezon wełniany po ustaniu działań wojennych, nadwyżkę wymagań australijskich producentów. (Year Book Of Australia 1940, str. 962).

Podczas wojny eksport wełny na czysto (eksport minus import) spadł z 386 000 ton w latach 1938-39 do 262 000 ton w latach 1944-1945, był to spadek o 32 % w przeciągu siedmiu lat. Jednakże eksport na czysto w następnych latach osiągnął przedwojenny poziom, kiedy australijskie działania wojenne przestały wymagać duzych ilości wełny. Pod koniec II wojny światowej zapas australijskiej, nowozelandzkiej i południowo afrykańskiej wełny należącej do rządu Wielkiej Brytanii miał 10,4 miliona bel. W spotkaniu głów państw w Londynie na przełomie kwietnia i maja 1945 roku, cztery rządu powołały wspólną organizację nazwaną U.K. Dominion Wool Disposals Limited, aby handlować i sprzedawać zapasy, wspólnie z przyszłymi strzyżami w zorganizowany sposób, by zapewnić stabilność cen wełny. Przed końcem 1951 roku cały zapas został wyprzedany, a zakupiony przez organizację po cenie minimalnej. 22 stycznia 1952 roku organizacja została dobrowolnie zlikwidowana. Zyski wśród australijskich hodowców owiec na wełnę, rosnące dzięki wspólnym transakcjom, wyniosły 23,6 miliona funtów w marcu 1952 roku i 15,1 miliona funtów w marcu 1953 roku. Powodzenie przemysłu wełnianego osiągnęło swój szczyt w latach 1950-51, kiedy średnia cena wełny wynosiła 288,4 pensy za kilogram (odpowiednik dzisiejszych 37 dolarów za kilogram, w porównaniu do 3,20 dolara za kilogram w połowie 2002 roku (wykres S 16.3). Cena ta była dziewięć razy większa niż cena w kontrakcie Wielkiej Brytanii w latach 1945-46 i niemalże czternaście razy wyższa niż cena 10 sezonów kończących 1938-39 rok (20,78 pensa za kilogram). Ten krótki lecz jakże niezwykły wzrost cen był skutkiem amerykańskiego popytu na wełnę spowodowanego wojną koreańską. Podczas tego okresu O Australii mówiło się, że znajduje się w „owczym siodle”. W latach 1950-51 wartość brutto produkcji wełny wzrosła do 56 % całkowitej wartości produkcji przemysłu rolniczego, w porównaniu z 17 % w latach 1945-46. Wzrost cen wełny w tym okresie skutkował wzrostem w liczbie owiec z 96 milionów w 1946 roku do 113 milionów w 1950 roku.

S 16.3 ŚREDNIA WARTOŚĆ JEDNOSTKI WEŁNY (centy/kg) ceny za rok 2001

Źródła: Rolnictwo, Australia (7113,0) – ostatnie dane, ABS dane na prośbę, Agricultural Commodity Collections – dane historyczne.

PRZEMYSŁ PO ZŁOTYM OKRESIE

Okres wysokich cen nie trwał długo. W latach 1951-52 zainteresowanie wełną było o połowę mniejsze niż w poprzednich latach. Niekiedy pojawiały się małe wzrosty w ciągu następnych 20 lat, jednakże ceny wełny nadal spadały aż do 1970-71 roku, kiedy to cena spadła do 0,60 dolara za kilogram. (odpowiednik 4,32 dolara na rok 2001). Do roku 1970-71 produkcja wełny stanowiła jedynie 15 % wartości brutto produkcji rolnictwa. Przez większość okresu 20 lat aż do 1970 roku, producenci wełny osiągnęli zrównoważony dochód w porównaniu do innych rolniczych przemysłów, a liczba owiec i jakość wełny zaczęła wzrastać. Jednakże istniały ukryte problemy w przemyśle dotyczące ogólnego spadku cen wełny i skutkowały wieloma działaniami podjętymi ku stabilizacji cen. W roku 1970 cena wełny osiągnęła najniższy poziom, 180 milionów owiec wytwarzało w przybliżeniu 890 000 ton wełny. Działający przez dwa lata Wool Deficiency Payments Scheme, po czym Australian Wool Corporation (AWC) ustaliła cennik minimalnych cen wełny, który działał pomiędzy 1974, a 1991 rokiem. Jego celem było ustabilizowanie przyszłych wahań cen wełny poprzez jej sprzedaż po cenach nie będących najniższymi i dalej sprzedaż w okresie zwyżkującego popytu. Jednakże we wczesnych latach dziewięćdziesiątych popyt jak i ceny krzyżówek spadły (okres wysokiego popytu w późnych latach osiemdziesiątych). Skutkowało to zawieszeniem projektu w lutym 1991 roku, kiedy wielkość zapasu AWC osiągnęła 4,7 miliona bali. Rząd za zgodą przemysłu zadecydował, że projekt nie może być utrzymany. Australian Wool Realisation Commission była odpowiedzialna za sprzedaż zapasu. W grudniu 1993 odpowiedzialność za zapas należała do Wool International (WI), oficjalnej korporacji rządu Wspólnoty Narodów. WI miała sprzedawać zapas według nałożonego oficjalnie harmonogramu, z ostatnią balą zapasu wełny na dzień 30 grudnia 2000 roku. W dniu 30 czerwca 1998 roku zapas wełny został zmniejszony to 1,2 miliona bali. Do października udział zapasu wełny osiągnął poziom znacznie wyższy niż poziom długu zapasu wełny. Tym samym ciągłe zaangażowanie rządu nie było już uzasadnione. Skutkowało to ogłoszeniem przez rząd zamrożenia sprzedaży wełny z zapasów w połowie października 1998 roku i zamiarem sprywatyzowania WI do 1 lipca 1999 roku. Z tą datą WI stało się WoolStock Australia Limited, spółką publiczną o ograniczonej odpowiedzialności z udziałami przydzielonymi poprzednim właścicielom pojedynczych udziałów w WI. WoolStock Australia przejęła majątek i odpowiedzialności od WI i stała się w pełni odpowiedzialna wobec jej udziałowców za skuteczne zarządzanie i sprzedaż zapasu. 9 sierpnia 2001 roku WoolStock Australia sprzedała ostatnią balę z zapasu. Oznaczało to, że kolejne sprzedaże wełny będą odbywać się zgodnie z zasadami wolnego rynku oraz, że sztucznie ustalone ceny nie będą mieć wpływu na cenę wełny od australijskich producentów. W latach dziewięćdziesiątych australijski przemysł wełniany zdał sobie sprawę, że wełna jest głównym włóknem jakie może być użyte przez wytwórców odzieży oraz, że popyt na wełnę zależy od cen zastępczych włókien, a w szczególności tych wysokiej jakości, aczkolwiek tanich, takich jak te produkowane dzisiaj. Przez ostatnią dekadę, światowa konsumpcja wełny spadła o 10 % z rocznej średniej konsumpcji wynoszącej 1,76 miliona ton w latach osiemdziesiątych do 1,59 miliona ton w latach dziewięćdziesiątych. Ten spadek pojawił się, gdy ogólna konsumpcja włókien odzieżowych, włączając syntetyki i bawełnę, wzrosła. W roku 1998 całkowita konsumpcja włókien na świecie wynosiła około 46 milionów ton, z syntetykami stanowiącymi 49 % tej sumy, bawełną 42 %, celulozą 5 %, a wełną tylko 3 %.W latach dziewięćdziesiątych większość wzrostu w konsumpcji włókien dotyczyła syntetyków i bawełny, które wzrosły odpowiednio o 6 % i 2 % w ciągu roku. Wełna jest droższym włóknem nawet trzykrotnie w produkcji i przetwarzaniu niż bawełna i poliester ( aż do przędzy). W dodatku cena wełny waha się zarówno w zaopatrzeniu jak i w popycie. Jednakże większość organizacji działających w obrębie przemysłu tekstylnego postrzega wełnę jako najważniejsze i przyszłościowe włókno.

PRZEGLĄD FINANSOWY

W latach 1971-72, rok po spadku cen wełny, szacowany obrót w przemyśle wełnianym wynosił 480 milionów dolarów. Wzrosło to do 4,3 biliona dolarów, a w latach 1999-2000 spadło do 1,7 biliona dolarów, spadek o 60 % w ciągu 10 lat. Dla porównania, obrót w przemyśle wołowiny i zboża w latach 1999-2000 wynosił odpowiednio 3,2 i 4,2 biliona dolarów. W latach 1999-2000 obrót w biznesie wełnianym wynosił 153 400 dolarów, podczas gdy biznes wołowiny i zboża wynosił odpowiednio 233 000 i 315 000 dolarów ze średnim obrotem wszystkich interesów w obrębie gospodarstw wynoszącym 275 000 dolarów. Dochodowość gospodarstwa w przemyśle wełnianym zawsze była cykliczna i zależała od wahających się cen wełny, rynków eksportowych i warunków pogodowych. Nadwyżka cenowa ( nadwyżka przed odliczeniem spadku wartości i podatku dochodowego oraz zarobków) dla przemysłu wełnianego produkcyjnego wynosiła 315 milionów dolarów w latach 1999-2000, dla przemysłu hodowlanego 28 100 dolarów, spadek o 39 % ze średniej 46 000 dolarów w latach 1989-1990, prawi podwajając wartość osiągniętą w latach 1998-99 (wykres S 16.4). Średnia nadwyżka cenowa dla specjalistów z dziedziny biznesu wołowego i zboża w latach 1999-2000 była znacznie wyższa niż specjalistów biznesu wełnianego, odpowiednio 54 200 i 55 500 dolarów. Wartość netto (mniejsze zadłużenie majątku brutto) dla specjalistów przemysłu produkującego wełnę w latach 1999-2000 jest szacowany na 11,1 biliona dolarów, w porównaniu z przemysłem zbożowym –17,0 biliona dolarów oraz 21,3 biliona dolarów w przemyśle wołowym. Wracając do wartości netto produkowanej wełny wspinającej się z 1,5 % w latach 1998-99 do 2,8 % w latach 1999-2000, w porównaniu z całkowitym przemysłem gospodarczym w latach 1999-2000 - 4,6 %. Tempo zwrotu u producentów wełny wynosiło 2,4 % w latach 1999-2000, w porównaniu do producentów wołowiny 3,2 %, a zboża 3,5 %. Patrząc na zwrot kosztów operacyjnych w obrębie gospodarstwa przemysł produkcji wełny zdołał wytworzyć 21,5 % zwrotu na każde 100 dolarów wydane na koszty operacyjne. Wytworzono 21,50 dolarów nadwyżki cenowej, w porównaniu do 20,7 % w przemyśle zbożowym i 28,2 % w przemyśle wołowiny.

S 16.4 NADWYŻKA CENOWA W BIZNESIE WEŁNIANYM ceny z roku 2001

Źródła: Rolnictwo, Australia (7113,0) – ostatnie dane, ABS dane na prośbę, Agricultural Commodity Collections – dane historyczne.

GŁÓWNE RYNKI WEŁNY

W dziesięcioleciu ,aż do lat 1999-2000. produkcja lanoliny spadła o 35 %, z miliona ton w latach 1989-90 do 694 000 ton. Z drugiej strony, całkowity eksport wełny (zawierający surową, przetworzoną w połowie i wełnę na skórze) wahał się około 815 000 ton rocznie przez 10 lat do roku 1990-91 i 800 000 ton na lata 1999-2000. Wartość eksportu wełny wahała się około 3,5 biliona dolarów przez większość lat dziewięćdziesiątych spadając gwałtownie z czterech bilionów dolarów w 1997-98 do 2,6 biliona w latach 1998-99, po czym wróciła do 3,9 biliona dolarów w latach 2000-2001. Rynki wełny od wczesnych lat do połowy lat dziewięćdziesiątych miały nadmiar produkcji, równomiernie obniżając ceny wełny i mocną konkurencję pomiędzy włóknami syntetycznymi i naturalnymi. Jednakże, w ostatnim czasie konsumpcja wełny przekroczyła produkcję z powodu zmniejszenia stad owiec i popytu spowodowanego stosunkowo niską wartością dolara australijskiego. Eksport australijskiej wełny wzrósł o 20 % pod względem wartości do 3 bilionów ton w ciągu 12 miesięcy do 30 czerwca 2000, jako skutek wysokich wzrostów cen w roku 2000. W ciągu 12 miesięcy do 30 czerwca 2001wartość eksportu wzrosła o kolejne 31 % do 3,9 biliona dolarów. Przez ostatnie dwie dekady handel pomiędzy Australią, a Chinami wzrósł znacznie. Chiny stały się australijskim największym jednolitym rynkiem wełny (wykres S16.5). Dzisiaj Chiny zakupują jedynie trzecia część australijskiej wełny surowej i przetworzonej w połowie, importując 1,360 miliona ton australijskiej wełny w roku 2001. Unia Europejska także stanowi trzecią część wartości eksportu, importując w przybliżeniu 30 %. Włochy są głównym jej nabywcą w UE. Republika Korei, Francja, Niemcy są kolejnymi największymi nabywcami wełny, razem stanowiąc 15 % eksportu australijskiej wełny. Podczas, gdy nastąpił wzrost eksportu wełny do Chin i innych krajów południowo wschodniej Azji w ciągu ostatniej dekady, udział eksportu wełny w całkowitym eksporcie znacząco spadł z 5,8 % w 1991 roku do 3 % w 2001 roku.

EKSPORT WEŁNY ZE WZGLĘDU NA MIEJSCE PRZEZNACZENIA (a) udokumentowana baza handlowa

Źródła: ABARE, statystyki Australian Commodity

PERSPEKTYWY PRZEMYSŁU

W połowie roku 2002 losy przemysłu są niepewne. Polepszenie w cenach wełny przez większość roku 2000-2001, głównie w wyniku wzrostu wysokich cen cienkich włókien wełny, wraca zaufanie do przemysłu. Producenci odpowiadają na sygnały z rynków hodując cieńszą wełnę niż kiedykolwiek przedtem. Ostatnie zmniejszenia zapasów wełny, a w szczególności ich uszczuplenie powodują zwrot cen wełny w korzystnym kierunku. W ciągu dwunastu miesięcy do czerwca 2002, względna cena grubszej wełny wzrosła dramatycznie i zdarza się, że jest równa cenom za cienką wełnę. Wraz z tymi wahaniami wzrasta frustracja producentów, gdyż większość inwestowała w wełnę cienką. Wzrost wartości dolara australijskiego od lutego 2002 zredukował ceny wełny w kolejnych miesiącach. Przewidywane jest trwanie tego trendu przez jakiś czas. Ostatnie przewidywania ABARE mówią, że ceny wełny pójdą w dół w ciągu 2002-03 roku, z powodu osłabienia światowych rynków i mocnej pozycji dolara australijskiego. Chiny mają odegrać znaczącą rolę w korzyściach przemysłu wełnianego w średnioterminowej przyszłości. Jednakże jest wielu ludzi w przemyśle wełnianym, którzy uważają, że niska dostawa wełny przeciwdziała tym wpływom i może spowodować wzrost w cenach wełny.